食品業界の市場規模の推移 | 1948〜2024年
食品の市場規模は、1960年の1.8兆円から高度成長とともに膨らみ、1980年に22.2兆円へ伸びた。1985年に飲料・たばこ・飼料が分かれて20.5兆円となり、1990年代から2000年代は22兆〜25兆円で足踏みしたが、2010年代に再び伸び、2024年は35.0兆円と最大になった。製造業全体に占める割合は1955年の17.3%から1985年に7.7%まで下がり、2024年は9.2%で、輸送用機械、一般機械に次ぐ3番目の業界である。品目では1980年から2024年にかけて、チーズが6.6万トンから14.9万トンへ2.3倍に伸び、しょう油は119万kLから68万kLへ減った。いまの主な担い手は、味の素・日本ハム・山崎製パン・明治ホールディングスで、調味料・食肉・パン・乳製品とそれぞれ柱が分かれる。
市場規模 | 製造品出荷額等 億円
| 年 | 月 | 製造品出荷額等 | 単位 | 付加価値額 | 単位 | 従業者数 | 単位 | 事業所数 | 単位 |
| 1948年 | 1月〜12月 | 968 | 億円 | 292 | 億円 | 250.8 | 千人 | 15,912 | 所 |
| 1949年 | 1月〜12月 | 1,903 | 億円 | 449 | 億円 | 283.3 | 千人 | 19,719 | 所 |
| 1950年 | 1月〜12月 | 2,872 | 億円 | 595 | 億円 | 347.9 | 千人 | 26,243 | 所 |
| 1951年 | 1月〜12月 | 4,542 | 億円 | 920 | 億円 | 387 | 千人 | 28,340 | 所 |
| 1952年 | 1月〜12月 | 6,643 | 億円 | 1,329 | 億円 | 418.7 | 千人 | 28,706 | 所 |
| 1953年 | 1月〜12月 | 8,431 | 億円 | 1,588 | 億円 | 455.5 | 千人 | 29,024 | 所 |
| 1954年 | 1月〜12月 | 10,435 | 億円 | 2,158 | 億円 | 513.8 | 千人 | 33,200 | 所 |
| 1955年 | 1月〜12月 | 11,357 | 億円 | 2,401 | 億円 | 547 | 千人 | 33,911 | 所 |
| 1956年 | 1月〜12月 | 12,252 | 億円 | 2,621 | 億円 | 582.5 | 千人 | 34,724 | 所 |
| 1957年 | 1月〜12月 | 13,934 | 億円 | 2,869 | 億円 | 624.2 | 千人 | 37,088 | 所 |
| 1958年 | 1月〜12月 | 14,632 | 億円 | 3,062 | 億円 | 649 | 千人 | 36,408 | 所 |
| 1959年 | 1月〜12月 | 15,724 | 億円 | 3,346 | 億円 | 690.8 | 千人 | 36,326 | 所 |
| 1960年 | 1月〜12月 | 18,293 | 億円 | 4,131 | 億円 | 759.5 | 千人 | 38,772 | 所 |
| 1961年 | 1月〜12月 | 21,697 | 億円 | 4,827 | 億円 | 797.4 | 千人 | 38,221 | 所 |
| 1962年 | 1月〜12月 | 24,521 | 億円 | 6,068 | 億円 | 841.3 | 千人 | 37,863 | 所 |
| 1963年 | 1月〜12月 | 31,456 | 億円 | 8,090 | 億円 | 1,079.8 | 千人 | 101,641 | 所 |
| 1964年 | 1月〜12月 | 35,080 | 億円 | 8,471 | 億円 | 1,087.4 | 千人 | 97,996 | 所 |
| 1965年 | 1月〜12月 | 38,844 | 億円 | 9,641 | 億円 | 1,113 | 千人 | 95,914 | 所 |
| 1966年 | 1月〜12月 | 44,475 | 億円 | 11,399 | 億円 | 1,152.6 | 千人 | 98,183 | 所 |
| 1967年 | 1月〜12月 | 50,001 | 億円 | 12,817 | 億円 | 1,139.2 | 千人 | 95,543 | 所 |
| 1968年 | 1月〜12月 | 55,148 | 億円 | 14,362 | 億円 | 1,134.7 | 千人 | 92,789 | 所 |
| 1969年 | 1月〜12月 | 62,236 | 億円 | 16,644 | 億円 | 1,145.6 | 千人 | 93,953 | 所 |
| 1970年 | 1月〜12月 | 71,506 | 億円 | 19,588 | 億円 | 1,139.8 | 千人 | 90,942 | 所 |
| 1971年 | 1月〜12月 | 78,914 | 億円 | 22,743 | 億円 | 1,133.6 | 千人 | 88,106 | 所 |
| 1972年 | 1月〜12月 | 89,126 | 億円 | 26,632 | 億円 | 1,166.3 | 千人 | 90,632 | 所 |
| 1973年 | 1月〜12月 | 105,891 | 億円 | 30,970 | 億円 | 1,152.8 | 千人 | 87,838 | 所 |
| 1974年 | 1月〜12月 | 131,733 | 億円 | 37,887 | 億円 | 1,148.9 | 千人 | 85,753 | 所 |
| 1975年 | 1月〜12月 | 151,305 | 億円 | 43,211 | 億円 | 1,171.8 | 千人 | 88,210 | 所 |
| 1976年 | 1月〜12月 | 168,278 | 億円 | 47,565 | 億円 | 1,155.7 | 千人 | 85,744 | 所 |
| 1977年 | 1月〜12月 | 183,197 | 億円 | 52,347 | 億円 | 1,077.6 | 千人 | 52,468 | 所 |
| 1978年 | 1月〜12月 | 193,948 | 億円 | 57,230 | 億円 | 1,095 | 千人 | 53,592 | 所 |
| 1979年 | 1月〜12月 | 202,855 | 億円 | 59,976 | 億円 | 1,091.9 | 千人 | 53,002 | 所 |
| 1980年 | 1月〜12月 | 221,964 | 億円 | 64,647 | 億円 | 1,089 | 千人 | 52,455 | 所 |
| 1981年 | 1月〜12月 | 241,319 | 億円 | 68,781 | 億円 | 1,113.5 | 千人 | 52,181 | 所 |
| 1982年 | 1月〜12月 | 251,884 | 億円 | 73,454 | 億円 | 1,117 | 千人 | 51,421 | 所 |
| 1983年 | 1月〜12月 | 262,663 | 億円 | 77,494 | 億円 | 1,138.1 | 千人 | 53,692 | 所 |
| 1984年 | 1月〜12月 | 272,245 | 億円 | 81,150 | 億円 | 1,129.9 | 千人 | 51,537 | 所 |
| 1985年注1 | 1月〜12月 | 205,420 | 億円 | 65,420 | 億円 | 1,017 | 千人 | 46,296 | 所 |
| 1986年 | 1月〜12月 | 207,640 | 億円 | 68,490 | 億円 | 1,052 | 千人 | 46,421 | 所 |
| 1987年 | 1月〜12月 | 206,920 | 億円 | 71,890 | 億円 | 1,060 | 千人 | 45,166 | 所 |
| 1988年 | 1月〜12月 | 212,500 | 億円 | 75,000 | 億円 | 1,080 | 千人 | 46,290 | 所 |
| 1989年 | 1月〜12月 | 219,400 | 億円 | 77,370 | 億円 | 1,081 | 千人 | 44,204 | 所 |
| 1990年 | 1月〜12月 | 227,480 | 億円 | 80,010 | 億円 | 1,090 | 千人 | 45,091 | 所 |
| 1991年 | 1月〜12月 | 240,910 | 億円 | 86,790 | 億円 | 1,105 | 千人 | 44,068 | 所 |
| 1992年 | 1月〜12月 | 247,540 | 億円 | 90,580 | 億円 | 1,117 | 千人 | 43,112 | 所 |
| 1993年 | 1月〜12月 | 246,110 | 億円 | 90,760 | 億円 | 1,139 | 千人 | 43,856 | 所 |
| 1994年 | 1月〜12月 | 244,260 | 億円 | 91,410 | 億円 | 1,129 | 千人 | 41,830 | 所 |
| 1995年 | 1月〜12月 | 241,170 | 億円 | 92,860 | 億円 | 1,136 | 千人 | 42,147 | 所 |
| 1996年 | 1月〜12月 | 242,440 | 億円 | 91,900 | 億円 | 1,129 | 千人 | 40,571 | 所 |
| 1997年 | 1月〜12月 | 242,290 | 億円 | 90,720 | 億円 | 1,114 | 千人 | 39,348 | 所 |
| 1998年 | 1月〜12月 | 245,990 | 億円 | 92,440 | 億円 | 1,156 | 千人 | 41,861 | 所 |
| 1999年 | 1月〜12月 | 243,340 | 億円 | 92,520 | 億円 | 1,134 | 千人 | 39,656 | 所 |
| 2000年 | 1月〜12月 | 238,880 | 億円 | 91,300 | 億円 | 1,127 | 千人 | 39,395 | 所 |
| 2001年 | 1月〜12月 | 234,540 | 億円 | 89,920 | 億円 | 1,155 | 千人 | 37,491 | 所 |
| 2002年注2 | 1月〜12月 | 229,840 | 億円 | 87,940 | 億円 | 1,138 | 千人 | 35,739 | 所 |
| 2003年 | 1月〜12月 | 227,620 | 億円 | 87,090 | 億円 | 1,128 | 千人 | 36,150 | 所 |
| 2004年 | 1月〜12月 | 227,990 | 億円 | 86,141 | 億円 | 1,108.3 | 千人 | 33,910 | 所 |
| 2005年 | 1月〜12月 | 226,775 | 億円 | 85,288 | 億円 | 1,104.3 | 千人 | 34,196 | 所 |
| 2006年 | 1月〜12月 | 226,732 | 億円 | 85,625 | 億円 | 1,093.1 | 千人 | 32,352 | 所 |
| 2007年 | 1月〜12月 | 241,964 | 億円 | 87,186 | 億円 | 1,135.1 | 千人 | 32,508 | 所 |
| 2008年注3 | 1月〜12月 | 249,416 | 億円 | 86,936 | 億円 | 1,138.3 | 千人 | 33,162 | 所 |
| 2009年 | 1月〜12月 | 244,481 | 億円 | 86,140 | 億円 | 1,125.4 | 千人 | 31,233 | 所 |
| 2010年 | 1月〜12月 | 241,144 | 億円 | 86,618 | 億円 | 1,122.8 | 千人 | 30,282 | 所 |
| 2011年 | 1月〜12月 | 241,449 | 億円 | 89,275 | 億円 | 1,041.8 | 千人 | 29,794 | 所 |
| 2012年 | 1月〜12月 | 243,020 | 億円 | 85,650 | 億円 | 1,092.8 | 千人 | 28,852 | 所 |
| 2013年 | 1月〜12月 | 249,481 | 億円 | 86,450 | 億円 | 1,105.8 | 千人 | 27,914 | 所 |
| 2014年 | 1月〜12月 | 259,361 | 億円 | 87,633 | 億円 | 1,112.4 | 千人 | 27,115 | 所 |
| 2015年 | 1月〜12月 | 281,022 | 億円 | 95,266 | 億円 | 1,109.8 | 千人 | 28,239 | 所 |
| 2016年 | 1月〜12月 | 284,264 | 億円 | 97,808 | 億円 | 1,130.4 | 千人 | 25,466 | 所 |
| 2017年 | 1月〜12月 | 290,559 | 億円 | 100,261 | 億円 | 1,139 | 千人 | 24,892 | 所 |
| 2018年 | 1月〜12月 | 297,816 | 億円 | 101,540 | 億円 | 1,145.9 | 千人 | 24,440 | 所 |
| 2019年 | 1月〜12月 | 298,572 | 億円 | 103,255 | 億円 | 1,137 | 千人 | 23,648 | 所 |
| 2020年 | 1月〜12月 | 296,058 | 億円 | 102,700 | 億円 | 1,094.5 | 千人 | 21,624 | 所 |
| 2021年※注4 | 1月〜12月 | 299,348 | 億円 | 101,554 | 億円 | 1,105.5 | 千人 | 24,654 | 所 |
| 2022年※ | 1月〜12月 | 317,264 | 億円 | 102,330 | 億円 | 1,122.3 | 千人 | 24,769 | 所 |
| 2023年※ | 1月〜12月 | 330,039 | 億円 | 105,699 | 億円 | 1,122.9 | 千人 | 24,659 | 所 |
| 2024年※ | 1月〜12月 | 350,107 | 億円 | 113,758 | 億円 | 1,117.8 | 千人 | 23,820 | 所 |
主な企業 直近の売上高(連結)と、そのうち日本の売上
日本の売上は、有価証券報告書の地域別の売上の「日本」(最新の期)。会社によって顧客の所在地で分けるものと、拠点の所在地で分けるもの(日本からの輸出を含む)がある。( )は地域の合計に占める割合。
注釈
- 市場規模=国内の食料品の工場が 1 年間(1〜12 月)に出荷した製品の金額の合計。国の工業統計で「製造品出荷額等」と呼ぶ数字
- 輸出した分は入り、輸入品は入らない
- 事業所数・従業者数は、その年の 12 月末の数
- 令和 2 年(2020 年)までは従業者 4 人以上の事業所、令和 3 年(2021 年)からは全事業所(個人経営を除く。表の ※)の値
- 年は実績の暦年。平成 29 年(2017 年)以降の調査は、前年 1〜12 月の実績を集計している
- 注11985 年: 昭和 60 年から事業所の範囲が従業者 4 人以上にそろい、「飲料・たばこ・飼料」が食料品から分かれた
- 注22002 年: 産業分類の改訂により、平成 14 年以降は 13 年以前と接続しない(電気機械から情報通信機械・電子部品が分かれた)
- 注32008 年: 産業分類の改定(平成 19 年 11 月)で番号が変わったが、業種の範囲はほぼそのまま
- 注42021 年: 令和 3 年から経済構造実態調査(全事業所・個人経営を除く)。従業者 4 人以上の値は無く、令和 2 年で比べると製造業計で約 0.5% 大きい
出典
- 単位: 金額は億円、従業者数は千人にそろえた(原表は 1984 年以前が億円・人、1985 年以降が 10 億円・千人)
原表の注記 表 8-6。このページの数字に掛かるものだけ