石油・石炭製品業界の市場規模の推移 | 1948〜2024年
石油製品・石炭製品の市場規模は、1960年の0.4兆円から1973年に3.0兆円へ伸び、オイルショックの1974年に6.5兆円へ倍増し、1981年に16.0兆円まで膨らんだ。1986年に8.5兆円へほぼ半減したのち2000年代に持ち直し、2022年に18.8兆円の最大を付け、2024年は16.9兆円。製造業全体に占める割合も1980年の7.1%から1989年の2.3%へ下がり、2024年は4.4%。柱はガソリンで、生産量は1960年の612万klから2010年に5,883万klまで伸び、2024年は4,254万kl。重油は1973年の1億3,942万klから2,337万klへ6分の1に縮んだ。いまの主な担い手は、ENEOS HD・出光興産・コスモエネルギーホールディングスの元売り3社で、再編を経て寡占が進んだ。
市場規模 | 製造品出荷額等 億円
| 年 | 月 | 製造品出荷額等 | 単位 | 付加価値額 | 単位 | 従業者数 | 単位 | 事業所数 | 単位 |
| 1948年 | 1月〜12月 | 81 | 億円 | 34 | 億円 | 29.2 | 千人 | 1,546 | 所 |
| 1949年 | 1月〜12月 | 111 | 億円 | 34 | 億円 | 18.4 | 千人 | 725 | 所 |
| 1950年 | 1月〜12月 | 327 | 億円 | 86 | 億円 | 25.3 | 千人 | 719 | 所 |
| 1951年 | 1月〜12月 | 687 | 億円 | 217 | 億円 | 27.4 | 千人 | 769 | 所 |
| 1952年 | 1月〜12月 | 936 | 億円 | 209 | 億円 | 27 | 千人 | 751 | 所 |
| 1953年 | 1月〜12月 | 1,068 | 億円 | 271 | 億円 | 27.4 | 千人 | 716 | 所 |
| 1954年 | 1月〜12月 | 1,159 | 億円 | 254 | 億円 | 29.3 | 千人 | 716 | 所 |
| 1955年 | 1月〜12月 | 1,300 | 億円 | 326 | 億円 | 28.7 | 千人 | 712 | 所 |
| 1956年 | 1月〜12月 | 1,670 | 億円 | 317 | 億円 | 29.7 | 千人 | 702 | 所 |
| 1957年 | 1月〜12月 | 2,263 | 億円 | 429 | 億円 | 31 | 千人 | 651 | 所 |
| 1958年 | 1月〜12月 | 2,433 | 億円 | 291 | 億円 | 29.6 | 千人 | 606 | 所 |
| 1959年 | 1月〜12月 | 3,025 | 億円 | 496 | 億円 | 27.9 | 千人 | 557 | 所 |
| 1960年 | 1月〜12月 | 3,713 | 億円 | 691 | 億円 | 31.4 | 千人 | 579 | 所 |
| 1961年 | 1月〜12月 | 4,111 | 億円 | 707 | 億円 | 34.2 | 千人 | 595 | 所 |
| 1962年 | 1月〜12月 | 4,878 | 億円 | 669 | 億円 | 34 | 千人 | 592 | 所 |
| 1963年 | 1月〜12月 | 5,906 | 億円 | 833 | 億円 | 35.5 | 千人 | 694 | 所 |
| 1964年 | 1月〜12月 | 6,753 | 億円 | 889 | 億円 | 35 | 千人 | 647 | 所 |
| 1965年 | 1月〜12月 | 8,183 | 億円 | 1,154 | 億円 | 36.9 | 千人 | 665 | 所 |
| 1966年 | 1月〜12月 | 9,366 | 億円 | 1,218 | 億円 | 37.1 | 千人 | 709 | 所 |
| 1967年 | 1月〜12月 | 10,939 | 億円 | 1,559 | 億円 | 35.6 | 千人 | 673 | 所 |
| 1968年 | 1月〜12月 | 12,726 | 億円 | 1,867 | 億円 | 36.8 | 千人 | 670 | 所 |
| 1969年 | 1月〜12月 | 14,925 | 億円 | 2,134 | 億円 | 37.9 | 千人 | 689 | 所 |
| 1970年 | 1月〜12月 | 17,911 | 億円 | 2,650 | 億円 | 39 | 千人 | 704 | 所 |
| 1971年 | 1月〜12月 | 22,121 | 億円 | 3,187 | 億円 | 41.6 | 千人 | 718 | 所 |
| 1972年 | 1月〜12月 | 23,817 | 億円 | 3,225 | 億円 | 43.2 | 千人 | 809 | 所 |
| 1973年 | 1月〜12月 | 29,911 | 億円 | 4,774 | 億円 | 44 | 千人 | 809 | 所 |
| 1974年 | 1月〜12月 | 65,047 | 億円 | 7,412 | 億円 | 46.4 | 千人 | 830 | 所 |
| 1975年 | 1月〜12月 | 75,721 | 億円 | 6,273 | 億円 | 47.4 | 千人 | 901 | 所 |
| 1976年 | 1月〜12月 | 86,847 | 億円 | 7,593 | 億円 | 46.1 | 千人 | 904 | 所 |
| 1977年 | 1月〜12月 | 89,384 | 億円 | 7,615 | 億円 | 44.7 | 千人 | 798 | 所 |
| 1978年 | 1月〜12月 | 79,134 | 億円 | 6,714 | 億円 | 44.7 | 千人 | 858 | 所 |
| 1979年 | 1月〜12月 | 96,770 | 億円 | 11,509 | 億円 | 44.2 | 千人 | 854 | 所 |
| 1980年 | 1月〜12月 | 151,555 | 億円 | 15,463 | 億円 | 44 | 千人 | 877 | 所 |
| 1981年 | 1月〜12月 | 159,940 | 億円 | 13,692 | 億円 | 44.4 | 千人 | 956 | 所 |
| 1982年 | 1月〜12月 | 158,738 | 億円 | 14,394 | 億円 | 43.2 | 千人 | 970 | 所 |
| 1983年 | 1月〜12月 | 142,965 | 億円 | 12,241 | 億円 | 41.8 | 千人 | 1,007 | 所 |
| 1984年 | 1月〜12月 | 135,603 | 億円 | 11,664 | 億円 | 38.3 | 千人 | 989 | 所 |
| 1985年注1 | 1月〜12月 | 129,480 | 億円 | 10,730 | 億円 | 38 | 千人 | 1,010 | 所 |
| 1986年 | 1月〜12月 | 84,670 | 億円 | 9,270 | 億円 | 37 | 千人 | 1,063 | 所 |
| 1987年 | 1月〜12月 | 68,600 | 億円 | 11,650 | 億円 | 34 | 千人 | 1,040 | 所 |
| 1988年 | 1月〜12月 | 65,640 | 億円 | 10,620 | 億円 | 34 | 千人 | 1,061 | 所 |
| 1989年 | 1月〜12月 | 70,010 | 億円 | 9,450 | 億円 | 33 | 千人 | 1,055 | 所 |
| 1990年 | 1月〜12月 | 82,980 | 億円 | 7,410 | 億円 | 33 | 千人 | 1,074 | 所 |
| 1991年 | 1月〜12月 | 88,850 | 億円 | 11,480 | 億円 | 34 | 千人 | 1,093 | 所 |
| 1992年 | 1月〜12月 | 85,360 | 億円 | 13,450 | 億円 | 34 | 千人 | 1,092 | 所 |
| 1993年 | 1月〜12月 | 79,900 | 億円 | 14,910 | 億円 | 34 | 千人 | 1,125 | 所 |
| 1994年 | 1月〜12月 | 78,300 | 億円 | 16,990 | 億円 | 34 | 千人 | 1,105 | 所 |
| 1995年 | 1月〜12月 | 76,350 | 億円 | 13,370 | 億円 | 34 | 千人 | 1,109 | 所 |
| 1996年 | 1月〜12月 | 83,840 | 億円 | 11,100 | 億円 | 33 | 千人 | 1,105 | 所 |
| 1997年 | 1月〜12月 | 90,050 | 億円 | 8,430 | 億円 | 32 | 千人 | 1,106 | 所 |
| 1998年 | 1月〜12月 | 82,340 | 億円 | 8,990 | 億円 | 32 | 千人 | 1,199 | 所 |
| 1999年 | 1月〜12月 | 80,600 | 億円 | 9,600 | 億円 | 29 | 千人 | 1,156 | 所 |
| 2000年 | 1月〜12月 | 94,340 | 億円 | 7,060 | 億円 | 27 | 千人 | 1,137 | 所 |
| 2001年 | 1月〜12月 | 96,130 | 億円 | 5,540 | 億円 | 26 | 千人 | 1,084 | 所 |
| 2002年注2 | 1月〜12月 | 95,760 | 億円 | 9,210 | 億円 | 25 | 千人 | 1,048 | 所 |
| 2003年 | 1月〜12月 | 99,170 | 億円 | 6,740 | 億円 | 25 | 千人 | 1,048 | 所 |
| 2004年 | 1月〜12月 | 104,754 | 億円 | 7,100 | 億円 | 24.1 | 千人 | 1,001 | 所 |
| 2005年 | 1月〜12月 | 134,293 | 億円 | 8,054 | 億円 | 23.8 | 千人 | 981 | 所 |
| 2006年 | 1月〜12月 | 156,820 | 億円 | 6,888 | 億円 | 23.9 | 千人 | 956 | 所 |
| 2007年 | 1月〜12月 | 137,014 | 億円 | 7,636 | 億円 | 24.8 | 千人 | 986 | 所 |
| 2008年注3 | 1月〜12月 | 140,061 | 億円 | 9,029 | 億円 | 24.7 | 千人 | 984 | 所 |
| 2009年 | 1月〜12月 | 104,869 | 億円 | 7,378 | 億円 | 25.5 | 千人 | 959 | 所 |
| 2010年 | 1月〜12月 | 149,917 | 億円 | 11,750 | 億円 | 25.4 | 千人 | 953 | 所 |
| 2011年 | 1月〜12月 | 165,458 | 億円 | 16,643 | 億円 | 25.3 | 千人 | 1,035 | 所 |
| 2012年 | 1月〜12月 | 170,773 | 億円 | 10,301 | 億円 | 24.9 | 千人 | 915 | 所 |
| 2013年 | 1月〜12月 | 176,756 | 億円 | 11,773 | 億円 | 24.5 | 千人 | 919 | 所 |
| 2014年 | 1月〜12月 | 186,591 | 億円 | 6,672 | 億円 | 24.8 | 千人 | 931 | 所 |
| 2015年 | 1月〜12月 | 145,548 | 億円 | 3,998 | 億円 | 24.2 | 千人 | 962 | 所 |
| 2016年 | 1月〜12月 | 115,804 | 億円 | 8,513 | 億円 | 25.5 | 千人 | 912 | 所 |
| 2017年 | 1月〜12月 | 132,868 | 億円 | 13,520 | 億円 | 25.6 | 千人 | 912 | 所 |
| 2018年 | 1月〜12月 | 150,155 | 億円 | 12,576 | 億円 | 26.1 | 千人 | 912 | 所 |
| 2019年 | 1月〜12月 | 138,444 | 億円 | 9,367 | 億円 | 27 | 千人 | 915 | 所 |
| 2020年 | 1月〜12月 | 111,144 | 億円 | 15,418 | 億円 | 28 | 千人 | 979 | 所 |
| 2021年※注4 | 1月〜12月 | 144,329 | 億円 | 18,216 | 億円 | 27.9 | 千人 | 1,281 | 所 |
| 2022年※ | 1月〜12月 | 187,990 | 億円 | -4,625 | 億円 | 28.5 | 千人 | 1,307 | 所 |
| 2023年※ | 1月〜12月 | 171,311 | 億円 | 796 | 億円 | 28.6 | 千人 | 1,291 | 所 |
| 2024年※ | 1月〜12月 | 168,728 | 億円 | 4,690 | 億円 | 29.2 | 千人 | 1,280 | 所 |
主な企業 直近の売上高(連結)と、そのうち日本の売上
日本の売上は、有価証券報告書の地域別の売上の「日本」(最新の期)。会社によって顧客の所在地で分けるものと、拠点の所在地で分けるもの(日本からの輸出を含む)がある。( )は地域の合計に占める割合。
注釈
- 市場規模=国内の石油製品・石炭製品の工場が 1 年間(1〜12 月)に出荷した製品の金額の合計。国の工業統計で「製造品出荷額等」と呼ぶ数字
- 輸出した分は入り、輸入品は入らない
- 事業所数・従業者数は、その年の 12 月末の数
- 令和 2 年(2020 年)までは従業者 4 人以上の事業所、令和 3 年(2021 年)からは全事業所(個人経営を除く。表の ※)の値
- 年は実績の暦年。平成 29 年(2017 年)以降の調査は、前年 1〜12 月の実績を集計している
- 注11985 年: 昭和 60 年から事業所の範囲が従業者 4 人以上にそろい、「飲料・たばこ・飼料」が食料品から分かれた
- 注22002 年: 産業分類の改訂により、平成 14 年以降は 13 年以前と接続しない(電気機械から情報通信機械・電子部品が分かれた)
- 注32008 年: 産業分類の改定(平成 19 年 11 月)で番号が変わったが、業種の範囲はほぼそのまま
- 注42021 年: 令和 3 年から経済構造実態調査(全事業所・個人経営を除く)。従業者 4 人以上の値は無く、令和 2 年で比べると製造業計で約 0.5% 大きい
出典
- 単位: 金額は億円、従業者数は千人にそろえた(原表は 1984 年以前が億円・人、1985 年以降が 10 億円・千人)
原表の注記 表 8-6。このページの数字に掛かるものだけ