化学業界の市場規模の推移 | 1948〜2024年
化学の市場規模は、1960年の1.5兆円から高度成長とともに膨らみ、1974年に10.0兆円、1991年に24.3兆円まで伸びた。その後は横ばいが続き、リーマン・ショックの2009年に24.3兆円へ落ちたのち持ち直して、2024年は34.4兆円となった(医薬品の工場の出荷を含む)。製造業全体に占める割合は1948年の14.0%から下がり、1991年の7.1%を底に9.0%へ戻した。素材の柱のエチレンは、生産量が2007年の774万トンを山に499万トンへ減った。化粧品の販売額は1985年の1.1兆円から2019年に1.8兆円まで伸び、写真フィルムは1991年の4,750億円から2012年に897億円へ縮んだ。いまの主な担い手は、三菱ケミカルグループ・富士フイルム・旭化成・東レで、総合化学と素材の大手が並ぶ。
市場規模 | 製造品出荷額等 億円
| 年 | 月 | 製造品出荷額等 | 単位 | 付加価値額 | 単位 | 従業者数 | 単位 | 事業所数 | 単位 |
| 1948年 | 1月〜12月 | 1,157 | 億円 | 458 | 億円 | 336.6 | 千人 | 4,661 | 所 |
| 1949年 | 1月〜12月 | 2,109 | 億円 | 774 | 億円 | 323.4 | 千人 | 5,014 | 所 |
| 1950年 | 1月〜12月 | 3,036 | 億円 | 1,091 | 億円 | 327.2 | 千人 | 5,895 | 所 |
| 1951年 | 1月〜12月 | 4,742 | 億円 | 1,630 | 億円 | 339.8 | 千人 | 5,680 | 所 |
| 1952年 | 1月〜12月 | 4,854 | 億円 | 1,559 | 億円 | 334.1 | 千人 | 5,470 | 所 |
| 1953年 | 1月〜12月 | 5,904 | 億円 | 2,196 | 億円 | 340.8 | 千人 | 5,277 | 所 |
| 1954年 | 1月〜12月 | 6,469 | 億円 | 2,492 | 億円 | 340.9 | 千人 | 5,289 | 所 |
| 1955年 | 1月〜12月 | 7,386 | 億円 | 2,898 | 億円 | 352.7 | 千人 | 5,008 | 所 |
| 1956年 | 1月〜12月 | 8,836 | 億円 | 3,307 | 億円 | 370.4 | 千人 | 4,717 | 所 |
| 1957年 | 1月〜12月 | 9,767 | 億円 | 3,068 | 億円 | 376.5 | 千人 | 4,912 | 所 |
| 1958年 | 1月〜12月 | 9,745 | 億円 | 3,094 | 億円 | 378.1 | 千人 | 4,786 | 所 |
| 1959年 | 1月〜12月 | 11,986 | 億円 | 4,184 | 億円 | 403.3 | 千人 | 4,559 | 所 |
| 1960年 | 1月〜12月 | 14,583 | 億円 | 5,310 | 億円 | 429.1 | 千人 | 4,702 | 所 |
| 1961年 | 1月〜12月 | 17,007 | 億円 | 6,364 | 億円 | 457.1 | 千人 | 4,873 | 所 |
| 1962年 | 1月〜12月 | 18,639 | 億円 | 6,791 | 億円 | 468.1 | 千人 | 4,832 | 所 |
| 1963年 | 1月〜12月 | 20,376 | 億円 | 8,138 | 億円 | 473.2 | 千人 | 6,678 | 所 |
| 1964年 | 1月〜12月 | 23,957 | 億円 | 9,655 | 億円 | 487.8 | 千人 | 6,456 | 所 |
| 1965年 | 1月〜12月 | 26,140 | 億円 | 10,202 | 億円 | 485.3 | 千人 | 6,397 | 所 |
| 1966年 | 1月〜12月 | 29,534 | 億円 | 11,778 | 億円 | 475.2 | 千人 | 6,513 | 所 |
| 1967年 | 1月〜12月 | 34,947 | 億円 | 14,838 | 億円 | 481 | 千人 | 6,147 | 所 |
| 1968年 | 1月〜12月 | 40,420 | 億円 | 17,294 | 億円 | 486.1 | 千人 | 6,040 | 所 |
| 1969年 | 1月〜12月 | 48,053 | 億円 | 21,873 | 億円 | 493.5 | 千人 | 6,313 | 所 |
| 1970年 | 1月〜12月 | 55,402 | 億円 | 24,923 | 億円 | 495.8 | 千人 | 6,166 | 所 |
| 1971年 | 1月〜12月 | 59,042 | 億円 | 26,178 | 億円 | 484.3 | 千人 | 5,952 | 所 |
| 1972年 | 1月〜12月 | 61,363 | 億円 | 26,327 | 億円 | 465.5 | 千人 | 5,863 | 所 |
| 1973年 | 1月〜12月 | 74,782 | 億円 | 32,994 | 億円 | 466 | 千人 | 5,704 | 所 |
| 1974年 | 1月〜12月 | 100,323 | 億円 | 39,714 | 億円 | 466.9 | 千人 | 5,644 | 所 |
| 1975年 | 1月〜12月 | 104,381 | 億円 | 37,087 | 億円 | 460.8 | 千人 | 5,838 | 所 |
| 1976年 | 1月〜12月 | 117,963 | 億円 | 41,050 | 億円 | 444.2 | 千人 | 5,759 | 所 |
| 1977年 | 1月〜12月 | 125,229 | 億円 | 44,642 | 億円 | 428.1 | 千人 | 4,964 | 所 |
| 1978年 | 1月〜12月 | 128,534 | 億円 | 49,950 | 億円 | 413.3 | 千人 | 5,052 | 所 |
| 1979年 | 1月〜12月 | 149,580 | 億円 | 57,809 | 億円 | 408.6 | 千人 | 5,057 | 所 |
| 1980年 | 1月〜12月 | 179,612 | 億円 | 60,278 | 億円 | 409.3 | 千人 | 5,044 | 所 |
| 1981年 | 1月〜12月 | 180,724 | 億円 | 61,260 | 億円 | 408.1 | 千人 | 5,230 | 所 |
| 1982年 | 1月〜12月 | 184,874 | 億円 | 65,208 | 億円 | 405 | 千人 | 5,250 | 所 |
| 1983年 | 1月〜12月 | 192,263 | 億円 | 71,876 | 億円 | 402 | 千人 | 5,411 | 所 |
| 1984年 | 1月〜12月 | 201,598 | 億円 | 78,050 | 億円 | 395.9 | 千人 | 5,337 | 所 |
| 1985年注1 | 1月〜12月 | 205,520 | 億円 | 79,560 | 億円 | 396 | 千人 | 5,352 | 所 |
| 1986年 | 1月〜12月 | 192,090 | 億円 | 85,360 | 億円 | 396 | 千人 | 5,463 | 所 |
| 1987年 | 1月〜12月 | 194,040 | 億円 | 92,960 | 億円 | 392 | 千人 | 5,386 | 所 |
| 1988年 | 1月〜12月 | 205,230 | 億円 | 100,890 | 億円 | 391 | 千人 | 5,363 | 所 |
| 1989年 | 1月〜12月 | 221,470 | 億円 | 110,010 | 億円 | 392 | 千人 | 5,276 | 所 |
| 1990年 | 1月〜12月 | 235,030 | 億円 | 112,720 | 億円 | 401 | 千人 | 5,352 | 所 |
| 1991年 | 1月〜12月 | 242,690 | 億円 | 116,210 | 億円 | 406 | 千人 | 5,391 | 所 |
| 1992年 | 1月〜12月 | 241,690 | 億円 | 118,260 | 億円 | 415 | 千人 | 5,340 | 所 |
| 1993年 | 1月〜12月 | 232,600 | 億円 | 115,070 | 億円 | 413 | 千人 | 5,340 | 所 |
| 1994年 | 1月〜12月 | 225,720 | 億円 | 114,060 | 億円 | 400 | 千人 | 5,206 | 所 |
| 1995年 | 1月〜12月 | 233,630 | 億円 | 119,840 | 億円 | 392 | 千人 | 5,230 | 所 |
| 1996年 | 1月〜12月 | 234,900 | 億円 | 119,020 | 億円 | 389 | 千人 | 5,224 | 所 |
| 1997年 | 1月〜12月 | 245,800 | 億円 | 121,250 | 億円 | 383 | 千人 | 5,184 | 所 |
| 1998年 | 1月〜12月 | 232,230 | 億円 | 113,290 | 億円 | 383 | 千人 | 5,426 | 所 |
| 1999年 | 1月〜12月 | 230,780 | 億円 | 114,760 | 億円 | 371 | 千人 | 5,280 | 所 |
| 2000年 | 1月〜12月 | 237,620 | 億円 | 114,970 | 億円 | 366 | 千人 | 5,263 | 所 |
| 2001年 | 1月〜12月 | 232,280 | 億円 | 112,490 | 億円 | 364 | 千人 | 5,152 | 所 |
| 2002年注2 | 1月〜12月 | 227,480 | 億円 | 110,240 | 億円 | 354 | 千人 | 5,045 | 所 |
| 2003年 | 1月〜12月 | 233,270 | 億円 | 112,220 | 億円 | 345 | 千人 | 5,028 | 所 |
| 2004年 | 1月〜12月 | 241,493 | 億円 | 114,391 | 億円 | 341.3 | 千人 | 4,928 | 所 |
| 2005年 | 1月〜12月 | 250,271 | 億円 | 111,734 | 億円 | 342.5 | 千人 | 4,882 | 所 |
| 2006年 | 1月〜12月 | 261,995 | 億円 | 109,940 | 億円 | 343.8 | 千人 | 4,824 | 所 |
| 2007年 | 1月〜12月 | 282,939 | 億円 | 108,014 | 億円 | 356.7 | 千人 | 5,034 | 所 |
| 2008年注3 | 1月〜12月 | 281,307 | 億円 | 99,669 | 億円 | 349.7 | 千人 | 5,007 | 所 |
| 2009年 | 1月〜12月 | 242,757 | 億円 | 91,713 | 億円 | 347.1 | 千人 | 4,831 | 所 |
| 2010年 | 1月〜12月 | 262,120 | 億円 | 101,796 | 億円 | 345 | 千人 | 4,742 | 所 |
| 2011年 | 1月〜12月 | 263,512 | 億円 | 101,999 | 億円 | 335.8 | 千人 | 5,017 | 所 |
| 2012年 | 1月〜12月 | 260,379 | 億円 | 97,106 | 億円 | 338.3 | 千人 | 4,787 | 所 |
| 2013年 | 1月〜12月 | 274,092 | 億円 | 101,351 | 億円 | 339.7 | 千人 | 4,720 | 所 |
| 2014年 | 1月〜12月 | 281,230 | 億円 | 97,844 | 億円 | 343.4 | 千人 | 4,669 | 所 |
| 2015年 | 1月〜12月 | 286,222 | 億円 | 105,465 | 億円 | 348.9 | 千人 | 4,957 | 所 |
| 2016年 | 1月〜12月 | 272,496 | 億円 | 110,642 | 億円 | 358 | 千人 | 4,599 | 所 |
| 2017年 | 1月〜12月 | 287,242 | 億円 | 114,734 | 億円 | 366.3 | 千人 | 4,610 | 所 |
| 2018年 | 1月〜12月 | 297,880 | 億円 | 115,031 | 億円 | 374.7 | 千人 | 4,613 | 所 |
| 2019年 | 1月〜12月 | 292,528 | 億円 | 115,156 | 億円 | 381.3 | 千人 | 4,650 | 所 |
| 2020年 | 1月〜12月 | 286,030 | 億円 | 115,562 | 億円 | 378 | 千人 | 4,978 | 所 |
| 2021年※注4 | 1月〜12月 | 317,082 | 億円 | 119,652 | 億円 | 390.9 | 千人 | 5,623 | 所 |
| 2022年※ | 1月〜12月 | 342,810 | 億円 | 121,831 | 億円 | 395.3 | 千人 | 5,664 | 所 |
| 2023年※ | 1月〜12月 | 333,846 | 億円 | 119,708 | 億円 | 398 | 千人 | 5,641 | 所 |
| 2024年※ | 1月〜12月 | 343,856 | 億円 | 126,905 | 億円 | 401 | 千人 | 5,574 | 所 |
品目別の市場規模
- アンモニア 250億円 CAGR -9.5%/10年 2024年の販売額
- 過去データ 尿素 110億円 2001年の販売額
- 過去データ 過リン酸石灰 40億円 2001年の販売額
- 過去データ 溶成りん肥 38億円 2001年の販売額
- 複合肥料 717億円 CAGR ±0.0%/10年 2024年の販売額
- 生石灰 978億円 CAGR -0.6%/10年 2024年の販売額
- 消石灰 154億円 CAGR -1.2%/10年 2024年の販売額
- 苛性ソーダ 2,284億円 CAGR +5.8%/10年 2024年の販売額
- 過去データ ソーダ灰 230億円 2000年の販売額
- 塩酸 209億円 CAGR +0.9%/10年 2024年の販売額
- 活性炭 130億円 CAGR -5.1%/10年 2024年の販売額
- 硫酸 421億円 CAGR +1.4%/10年 2024年の販売額
- 火薬及び爆薬 88億円 CAGR -0.8%/10年 2024年の販売額
- 過去データ 工業用触媒 2,299億円 2023年の販売額
- 酸素 995億円 CAGR +1.9%/10年 2024年の販売額
- 窒素 911億円 CAGR +2.7%/10年 2024年の販売額
- フロン(フルオロカーボン) 368億円 CAGR +4.6%/10年 2024年の販売額
- コールタール 495億円 CAGR +4.9%/10年 2024年の販売額
- スチレンモノマー 2,016億円 CAGR -6.1%/10年 2024年の販売額
- 合成染料 224億円 CAGR -2.5%/10年 2024年の販売額
- エチレン 4,988.6 千トン CAGR -2.8%/10年 2024年の生産量
- ポリエチレン 4,691億円 CAGR -0.8%/10年 2024年の販売額
- ポリスチレン 1,323億円 CAGR -6.4%/10年 2024年の販売額
- 塩化ビニル樹脂 2,616億円 CAGR +1.6%/10年 2024年の販売額
- 過去データ 合成ゴム 4,867億円 2023年の販売額
- 過去データ 写真フィルム 897億円 2012年の販売額
- 過去データ 印画紙 437億円 2008年の販売額
- 石けん 709億円 CAGR +1.6%/10年 2024年の販売額
- 合成洗剤 3,113億円 CAGR +1.4%/10年 2024年の販売額
- 柔軟仕上げ剤 1,171億円 CAGR +2.8%/10年 2024年の販売額
- 漂白剤 599億円 CAGR +1.4%/10年 2024年の販売額
- クレンザー 5億円 CAGR -12.7%/10年 2024年の販売額
- 界面活性剤 3,100億円 CAGR +1.5%/10年 2024年の販売額
- 化粧品 1.37兆円 CAGR -0.8%/10年 2024年の販売額・内訳 7 品目
- 塗料 7,304億円 CAGR +0.5%/10年 2024年の販売額
- 印刷インキ 2,698億円 CAGR -1.0%/10年 2024年の販売額
主な企業 直近の売上高(連結)と、そのうち日本の売上
日本の売上は、有価証券報告書の地域別の売上の「日本」(最新の期)。会社によって顧客の所在地で分けるものと、拠点の所在地で分けるもの(日本からの輸出を含む)がある。( )は地域の合計に占める割合。
注釈
- 市場規模=国内の化学工業の工場が 1 年間(1〜12 月)に出荷した製品の金額の合計。国の工業統計で「製造品出荷額等」と呼ぶ数字
- 輸出した分は入り、輸入品は入らない
- 事業所数・従業者数は、その年の 12 月末の数
- 令和 2 年(2020 年)までは従業者 4 人以上の事業所、令和 3 年(2021 年)からは全事業所(個人経営を除く。表の ※)の値
- 年は実績の暦年。平成 29 年(2017 年)以降の調査は、前年 1〜12 月の実績を集計している
- 市場規模(製造品出荷額等)には医薬品の工場の出荷も含む。医薬品の生産額は別の業界ページ(医薬品)に分けた
- 注11985 年: 昭和 60 年から事業所の範囲が従業者 4 人以上にそろい、「飲料・たばこ・飼料」が食料品から分かれた
- 注22002 年: 産業分類の改訂により、平成 14 年以降は 13 年以前と接続しない(電気機械から情報通信機械・電子部品が分かれた)
- 注32008 年: 産業分類の改定(平成 19 年 11 月)で番号が変わったが、業種の範囲はほぼそのまま
- 注42021 年: 令和 3 年から経済構造実態調査(全事業所・個人経営を除く)。従業者 4 人以上の値は無く、令和 2 年で比べると製造業計で約 0.5% 大きい
出典
- 単位: 金額は億円、従業者数は千人にそろえた(原表は 1984 年以前が億円・人、1985 年以降が 10 億円・千人)
原表の注記 表 8-6。このページの数字に掛かるものだけ