鉄鋼業界の市場規模の推移 | 1948〜2024年
鉄鋼の市場規模は、1960年の1.7兆円から高度成長とともに膨らみ、1974年に12.2兆円、1991年に18.6兆円まで伸びた。その後2002年に11.0兆円へ落ちたが、2000年代半ばから伸びて2008年に24.3兆円の最大を付けた。リーマン・ショックの2009年に16.0兆円へ3分の2に縮み、2024年は22.8兆円。製造業全体に占める割合は1951年の12.0%から1999年の3.9%まで下がり、2024年は6.0%。柱は粗鋼で、生産量は1960年の2,214万トンから1973年に1億1,932万トンへ5倍に伸び、2007年の1億2,020万トンを山に2024年は8,401万トン。いまの主な担い手は、日本製鉄・JFEホールディングス・神戸製鋼所の高炉3社で、相次いだ再編を経て3グループに集約された。
市場規模 | 製造品出荷額等 億円
| 年 | 月 | 製造品出荷額等 | 単位 | 付加価値額 | 単位 | 従業者数 | 単位 | 事業所数 | 単位 |
| 1948年 | 1月〜12月 | 651 | 億円 | 270 | 億円 | 225.7 | 千人 | 2,509 | 所 |
| 1949年 | 1月〜12月 | 1,359 | 億円 | 444 | 億円 | 217.2 | 千人 | 2,434 | 所 |
| 1950年 | 1月〜12月 | 2,208 | 億円 | 701 | 億円 | 243.5 | 千人 | 3,144 | 所 |
| 1951年 | 1月〜12月 | 4,824 | 億円 | 1,131 | 億円 | 282.1 | 千人 | 3,899 | 所 |
| 1952年 | 1月〜12月 | 5,190 | 億円 | 989 | 億円 | 280 | 千人 | 3,837 | 所 |
| 1953年 | 1月〜12月 | 6,086 | 億円 | 1,466 | 億円 | 295.5 | 千人 | 4,020 | 所 |
| 1954年 | 1月〜12月 | 5,497 | 億円 | 1,392 | 億円 | 270.8 | 千人 | 3,869 | 所 |
| 1955年 | 1月〜12月 | 6,503 | 億円 | 1,709 | 億円 | 274.3 | 千人 | 3,552 | 所 |
| 1956年 | 1月〜12月 | 9,851 | 億円 | 2,528 | 億円 | 302.3 | 千人 | 4,029 | 所 |
| 1957年 | 1月〜12月 | 12,213 | 億円 | 3,051 | 億円 | 332 | 千人 | 4,238 | 所 |
| 1958年 | 1月〜12月 | 9,017 | 億円 | 1,876 | 億円 | 317.7 | 千人 | 4,133 | 所 |
| 1959年 | 1月〜12月 | 12,215 | 億円 | 3,139 | 億円 | 361.5 | 千人 | 4,240 | 所 |
| 1960年 | 1月〜12月 | 16,509 | 億円 | 3,938 | 億円 | 421.6 | 千人 | 4,761 | 所 |
| 1961年 | 1月〜12月 | 21,220 | 億円 | 5,333 | 億円 | 476.1 | 千人 | 5,068 | 所 |
| 1962年 | 1月〜12月 | 19,120 | 億円 | 4,174 | 億円 | 467.7 | 千人 | 5,111 | 所 |
| 1963年 | 1月〜12月 | 21,195 | 億円 | 4,848 | 億円 | 478.8 | 千人 | 6,132 | 所 |
| 1964年 | 1月〜12月 | 26,423 | 億円 | 6,641 | 億円 | 493.1 | 千人 | 6,127 | 所 |
| 1965年 | 1月〜12月 | 26,836 | 億円 | 6,328 | 億円 | 475.7 | 千人 | 6,003 | 所 |
| 1966年 | 1月〜12月 | 30,437 | 億円 | 7,473 | 億円 | 480.6 | 千人 | 6,238 | 所 |
| 1967年 | 1月〜12月 | 39,379 | 億円 | 10,731 | 億円 | 498.2 | 千人 | 6,453 | 所 |
| 1968年 | 1月〜12月 | 42,611 | 億円 | 10,621 | 億円 | 518.3 | 千人 | 6,734 | 所 |
| 1969年 | 1月〜12月 | 52,762 | 億円 | 14,342 | 億円 | 537.8 | 千人 | 7,199 | 所 |
| 1970年 | 1月〜12月 | 65,648 | 億円 | 16,934 | 億円 | 552.4 | 千人 | 7,499 | 所 |
| 1971年 | 1月〜12月 | 62,468 | 億円 | 15,686 | 億円 | 535.2 | 千人 | 7,619 | 所 |
| 1972年 | 1月〜12月 | 66,915 | 億円 | 18,756 | 億円 | 528.7 | 千人 | 8,103 | 所 |
| 1973年 | 1月〜12月 | 92,203 | 億円 | 28,914 | 億円 | 528.2 | 千人 | 8,288 | 所 |
| 1974年 | 1月〜12月 | 121,945 | 億円 | 34,836 | 億円 | 522 | 千人 | 8,297 | 所 |
| 1975年 | 1月〜12月 | 113,063 | 億円 | 25,210 | 億円 | 506.4 | 千人 | 8,486 | 所 |
| 1976年 | 1月〜12月 | 125,118 | 億円 | 29,892 | 億円 | 478.4 | 千人 | 8,393 | 所 |
| 1977年 | 1月〜12月 | 132,480 | 億円 | 30,746 | 億円 | 464.3 | 千人 | 7,374 | 所 |
| 1978年 | 1月〜12月 | 134,393 | 億円 | 36,657 | 億円 | 445.2 | 千人 | 7,360 | 所 |
| 1979年 | 1月〜12月 | 157,216 | 億円 | 49,933 | 億円 | 434.5 | 千人 | 7,354 | 所 |
| 1980年 | 1月〜12月 | 178,640 | 億円 | 52,319 | 億円 | 429 | 千人 | 7,199 | 所 |
| 1981年 | 1月〜12月 | 172,277 | 億円 | 47,821 | 億円 | 422.1 | 千人 | 7,173 | 所 |
| 1982年 | 1月〜12月 | 174,473 | 億円 | 47,455 | 億円 | 417.1 | 千人 | 7,054 | 所 |
| 1983年 | 1月〜12月 | 160,735 | 億円 | 40,538 | 億円 | 406.8 | 千人 | 7,050 | 所 |
| 1984年 | 1月〜12月 | 172,983 | 億円 | 48,792 | 億円 | 396.4 | 千人 | 6,758 | 所 |
| 1985年注1 | 1月〜12月 | 177,540 | 億円 | 51,880 | 億円 | 388 | 千人 | 6,855 | 所 |
| 1986年 | 1月〜12月 | 147,830 | 億円 | 42,690 | 億円 | 369 | 千人 | 6,480 | 所 |
| 1987年 | 1月〜12月 | 138,000 | 億円 | 45,390 | 億円 | 349 | 千人 | 6,160 | 所 |
| 1988年 | 1月〜12月 | 156,210 | 億円 | 56,130 | 億円 | 338 | 千人 | 6,282 | 所 |
| 1989年 | 1月〜12月 | 172,690 | 億円 | 60,780 | 億円 | 337 | 千人 | 6,135 | 所 |
| 1990年 | 1月〜12月 | 182,690 | 億円 | 62,090 | 億円 | 338 | 千人 | 6,477 | 所 |
| 1991年 | 1月〜12月 | 186,310 | 億円 | 65,040 | 億円 | 340 | 千人 | 6,407 | 所 |
| 1992年 | 1月〜12月 | 165,880 | 億円 | 58,420 | 億円 | 331 | 千人 | 6,205 | 所 |
| 1993年 | 1月〜12月 | 149,320 | 億円 | 51,070 | 億円 | 322 | 千人 | 6,194 | 所 |
| 1994年 | 1月〜12月 | 136,370 | 億円 | 46,660 | 億円 | 309 | 千人 | 5,889 | 所 |
| 1995年 | 1月〜12月 | 140,730 | 億円 | 49,690 | 億円 | 297 | 千人 | 5,808 | 所 |
| 1996年 | 1月〜12月 | 138,900 | 億円 | 49,210 | 億円 | 285 | 千人 | 5,544 | 所 |
| 1997年 | 1月〜12月 | 145,630 | 億円 | 51,580 | 億円 | 274 | 千人 | 5,499 | 所 |
| 1998年 | 1月〜12月 | 129,420 | 億円 | 43,890 | 億円 | 261 | 千人 | 5,653 | 所 |
| 1999年 | 1月〜12月 | 113,220 | 億円 | 38,240 | 億円 | 243 | 千人 | 5,223 | 所 |
| 2000年 | 1月〜12月 | 119,270 | 億円 | 42,290 | 億円 | 237 | 千人 | 5,154 | 所 |
| 2001年 | 1月〜12月 | 112,020 | 億円 | 39,560 | 億円 | 224 | 千人 | 4,922 | 所 |
| 2002年注2 | 1月〜12月 | 109,630 | 億円 | 37,800 | 億円 | 209 | 千人 | 4,589 | 所 |
| 2003年 | 1月〜12月 | 119,030 | 億円 | 42,630 | 億円 | 207 | 千人 | 4,660 | 所 |
| 2004年 | 1月〜12月 | 141,413 | 億円 | 48,738 | 億円 | 207.7 | 千人 | 4,370 | 所 |
| 2005年 | 1月〜12月 | 168,964 | 億円 | 61,899 | 億円 | 213.1 | 千人 | 4,564 | 所 |
| 2006年 | 1月〜12月 | 184,727 | 億円 | 59,617 | 億円 | 219.9 | 千人 | 4,492 | 所 |
| 2007年 | 1月〜12月 | 211,916 | 億円 | 55,456 | 億円 | 228.9 | 千人 | 4,696 | 所 |
| 2008年注3 | 1月〜12月 | 243,322 | 億円 | 57,498 | 億円 | 235.3 | 千人 | 4,934 | 所 |
| 2009年 | 1月〜12月 | 159,884 | 億円 | 24,815 | 億円 | 220.5 | 千人 | 4,588 | 所 |
| 2010年 | 1月〜12月 | 181,463 | 億円 | 36,251 | 億円 | 220 | 千人 | 4,486 | 所 |
| 2011年 | 1月〜12月 | 186,656 | 億円 | 30,898 | 億円 | 220.3 | 千人 | 4,937 | 所 |
| 2012年 | 1月〜12月 | 180,121 | 億円 | 27,961 | 億円 | 219 | 千人 | 4,542 | 所 |
| 2013年 | 1月〜12月 | 179,053 | 億円 | 31,646 | 億円 | 216.3 | 千人 | 4,368 | 所 |
| 2014年 | 1月〜12月 | 192,022 | 億円 | 35,217 | 億円 | 215 | 千人 | 4,222 | 所 |
| 2015年 | 1月〜12月 | 178,420 | 億円 | 32,444 | 億円 | 209.7 | 千人 | 4,625 | 所 |
| 2016年 | 1月〜12月 | 156,693 | 億円 | 30,391 | 億円 | 215.7 | 千人 | 4,066 | 所 |
| 2017年 | 1月〜12月 | 175,558 | 億円 | 34,642 | 億円 | 220.4 | 千人 | 4,051 | 所 |
| 2018年 | 1月〜12月 | 186,520 | 億円 | 33,749 | 億円 | 223.7 | 千人 | 4,048 | 所 |
| 2019年 | 1月〜12月 | 177,476 | 億円 | 30,096 | 億円 | 223.5 | 千人 | 4,015 | 所 |
| 2020年 | 1月〜12月 | 150,723 | 億円 | 26,800 | 億円 | 218.6 | 千人 | 4,213 | 所 |
| 2021年※注4 | 1月〜12月 | 197,188 | 億円 | 41,293 | 億円 | 221.2 | 千人 | 5,010 | 所 |
| 2022年※ | 1月〜12月 | 239,410 | 億円 | 45,516 | 億円 | 220.4 | 千人 | 5,088 | 所 |
| 2023年※ | 1月〜12月 | 238,346 | 億円 | 40,159 | 億円 | 217.8 | 千人 | 5,075 | 所 |
| 2024年※ | 1月〜12月 | 228,285 | 億円 | 36,771 | 億円 | 213.4 | 千人 | 4,835 | 所 |
主な企業 直近の売上高(連結)と、そのうち日本の売上
- 日本製鉄 10.06兆円 日本 4.86兆円(48.3%) 2026/3 期・5401
- JFEホールディングス 4.54兆円 日本 2.44兆円(66.5%) 2026/3 期・5411
- 神戸製鋼所 2.44兆円 日本 1.59兆円(65.2%) 2026/3 期・5406
- 大同特殊鋼 5,781億円 日本 4,106億円(71%) 2026/3 期・5471
- 山陽特殊製鋼 3,538億円 日本 1,444億円(40.8%) 2024/3 期・5481
- 共英製鋼 3,151億円 日本 1,348億円(42.8%) 2026/3 期・5440
- 愛知製鋼 3,043億円 日本 2,347億円(77.1%) 2026/3 期・5482
- 東京製鐵 2,681億円 日本 2,369億円(88.4%) 2026/3 期・5423
日本の売上は、有価証券報告書の地域別の売上の「日本」(最新の期)。会社によって顧客の所在地で分けるものと、拠点の所在地で分けるもの(日本からの輸出を含む)がある。( )は地域の合計に占める割合。
注釈
- 市場規模=国内の鉄鋼業の工場が 1 年間(1〜12 月)に出荷した製品の金額の合計。国の工業統計で「製造品出荷額等」と呼ぶ数字
- 輸出した分は入り、輸入品は入らない
- 事業所数・従業者数は、その年の 12 月末の数
- 令和 2 年(2020 年)までは従業者 4 人以上の事業所、令和 3 年(2021 年)からは全事業所(個人経営を除く。表の ※)の値
- 年は実績の暦年。平成 29 年(2017 年)以降の調査は、前年 1〜12 月の実績を集計している
- 注11985 年: 昭和 60 年から事業所の範囲が従業者 4 人以上にそろい、「飲料・たばこ・飼料」が食料品から分かれた
- 注22002 年: 産業分類の改訂により、平成 14 年以降は 13 年以前と接続しない(電気機械から情報通信機械・電子部品が分かれた)
- 注32008 年: 産業分類の改定(平成 19 年 11 月)で番号が変わったが、業種の範囲はほぼそのまま
- 注42021 年: 令和 3 年から経済構造実態調査(全事業所・個人経営を除く)。従業者 4 人以上の値は無く、令和 2 年で比べると製造業計で約 0.5% 大きい
出典
- 単位: 金額は億円、従業者数は千人にそろえた(原表は 1984 年以前が億円・人、1985 年以降が 10 億円・千人)
原表の注記 表 8-6。このページの数字に掛かるものだけ