その他の製造業の市場規模の推移 | 1948〜2024年
その他の製造業は楽器・文具・玩具などをまとめた業界で、市場規模は1960年の0.4兆円から1984年に11.3兆円まで伸びた。1985年の系列の切れ目で4.0兆円となり、1992年の5.5兆円を山に縮んで2010年に3.6兆円の底をつけ、2024年は4.7兆円(2008年から時計などを含む)。製造業全体に占める割合は1985年の1.5%から1.2%へ下がった。品目は数量の記録が中心で、ピアノは1985年の28.7万台から2.7万台へ、鉛筆は510万グロスから86万グロスへ縮んだ。ボールペンは9.4億本から2000年に19.1億本へ倍増し、2024年も15.6億本を保つ。いまの主な担い手は、ゲーム機の任天堂、玩具のバンダイナムコHD、楽器のヤマハ、運動用具のアシックスで、いずれも売上高4,000億円を超える。
市場規模 | 製造品出荷額等 億円
| 年 | 月 | 製造品出荷額等 | 単位 | 付加価値額 | 単位 | 従業者数 | 単位 | 事業所数 | 単位 |
| 1948年 | 1月〜12月 | 140 | 億円 | 59 | 億円 | 86.7 | 千人 | 4,249 | 所 |
| 1949年 | 1月〜12月 | 198 | 億円 | 70 | 億円 | 79.1 | 千人 | 4,362 | 所 |
| 1950年 | 1月〜12月 | 337 | 億円 | 112 | 億円 | 110.7 | 千人 | 7,801 | 所 |
| 1951年 | 1月〜12月 | 486 | 億円 | 155 | 億円 | 118.7 | 千人 | 7,982 | 所 |
| 1952年 | 1月〜12月 | 620 | 億円 | 219 | 億円 | 123.1 | 千人 | 8,013 | 所 |
| 1953年 | 1月〜12月 | 826 | 億円 | 276 | 億円 | 138.4 | 千人 | 8,200 | 所 |
| 1954年 | 1月〜12月 | 968 | 億円 | 344 | 億円 | 150.9 | 千人 | 8,957 | 所 |
| 1955年 | 1月〜12月 | 1,185 | 億円 | 438 | 億円 | 167.2 | 千人 | 9,087 | 所 |
| 1956年 | 1月〜12月 | 1,536 | 億円 | 524 | 億円 | 190.7 | 千人 | 9,702 | 所 |
| 1957年 | 1月〜12月 | 1,880 | 億円 | 633 | 億円 | 220.3 | 千人 | 11,314 | 所 |
| 1958年 | 1月〜12月 | 2,136 | 億円 | 735 | 億円 | 233.2 | 千人 | 11,265 | 所 |
| 1959年 | 1月〜12月 | 2,702 | 億円 | 892 | 億円 | 263.8 | 千人 | 11,704 | 所 |
| 1960年 | 1月〜12月 | 3,722 | 億円 | 1,217 | 億円 | 304.5 | 千人 | 13,464 | 所 |
| 1961年 | 1月〜12月 | 4,475 | 億円 | 1,484 | 億円 | 320.3 | 千人 | 13,608 | 所 |
| 1962年 | 1月〜12月 | 5,272 | 億円 | 1,868 | 億円 | 337.6 | 千人 | 13,757 | 所 |
| 1963年 | 1月〜12月 | 7,315 | 億円 | 2,772 | 億円 | 456.1 | 千人 | 46,054 | 所 |
| 1964年 | 1月〜12月 | 8,863 | 億円 | 3,235 | 億円 | 465.4 | 千人 | 44,900 | 所 |
| 1965年 | 1月〜12月 | 9,903 | 億円 | 3,621 | 億円 | 484.6 | 千人 | 45,014 | 所 |
| 1966年 | 1月〜12月 | 12,096 | 億円 | 4,507 | 億円 | 519.2 | 千人 | 48,348 | 所 |
| 1967年 | 1月〜12月 | 14,179 | 億円 | 5,253 | 億円 | 524.5 | 千人 | 48,268 | 所 |
| 1968年 | 1月〜12月 | 16,911 | 億円 | 6,352 | 億円 | 543.7 | 千人 | 47,934 | 所 |
| 1969年 | 1月〜12月 | 20,921 | 億円 | 8,033 | 億円 | 581.2 | 千人 | 51,859 | 所 |
| 1970年 | 1月〜12月 | 24,650 | 億円 | 9,483 | 億円 | 595.3 | 千人 | 52,128 | 所 |
| 1971年 | 1月〜12月 | 26,626 | 億円 | 10,334 | 億円 | 583.2 | 千人 | 51,127 | 所 |
| 1972年 | 1月〜12月 | 31,693 | 億円 | 12,408 | 億円 | 632.7 | 千人 | 58,268 | 所 |
| 1973年 | 1月〜12月 | 42,476 | 億円 | 16,480 | 億円 | 642.2 | 千人 | 58,562 | 所 |
| 1974年 | 1月〜12月 | 50,265 | 億円 | 20,011 | 億円 | 607.1 | 千人 | 57,605 | 所 |
| 1975年 | 1月〜12月 | 50,603 | 億円 | 19,287 | 億円 | 615.5 | 千人 | 61,693 | 所 |
| 1976年 | 1月〜12月 | 59,597 | 億円 | 22,887 | 億円 | 612.9 | 千人 | 61,035 | 所 |
| 1977年 | 1月〜12月 | 63,159 | 億円 | 23,589 | 億円 | 550.2 | 千人 | 32,726 | 所 |
| 1978年 | 1月〜12月 | 68,335 | 億円 | 26,229 | 億円 | 566.1 | 千人 | 34,451 | 所 |
| 1979年 | 1月〜12月 | 76,830 | 億円 | 29,138 | 億円 | 565.9 | 千人 | 34,482 | 所 |
| 1980年 | 1月〜12月 | 85,489 | 億円 | 30,875 | 億円 | 563.4 | 千人 | 34,141 | 所 |
| 1981年 | 1月〜12月 | 91,594 | 億円 | 33,220 | 億円 | 590.5 | 千人 | 34,883 | 所 |
| 1982年 | 1月〜12月 | 94,881 | 億円 | 34,740 | 億円 | 588 | 千人 | 34,314 | 所 |
| 1983年 | 1月〜12月 | 103,244 | 億円 | 39,014 | 億円 | 619.4 | 千人 | 37,441 | 所 |
| 1984年 | 1月〜12月 | 113,203 | 億円 | 42,798 | 億円 | 626.8 | 千人 | 35,530 | 所 |
| 1985年注1 | 1月〜12月 | 40,350 | 億円 | 16,830 | 億円 | 259 | 千人 | 18,348 | 所 |
| 1986年 | 1月〜12月 | 40,190 | 億円 | 16,690 | 億円 | 254 | 千人 | 17,856 | 所 |
| 1987年 | 1月〜12月 | 40,060 | 億円 | 17,170 | 億円 | 247 | 千人 | 16,834 | 所 |
| 1988年 | 1月〜12月 | 43,290 | 億円 | 17,950 | 億円 | 250 | 千人 | 17,708 | 所 |
| 1989年 | 1月〜12月 | 46,680 | 億円 | 19,370 | 億円 | 246 | 千人 | 16,469 | 所 |
| 1990年 | 1月〜12月 | 50,980 | 億円 | 21,670 | 億円 | 253 | 千人 | 17,212 | 所 |
| 1991年 | 1月〜12月 | 53,600 | 億円 | 23,090 | 億円 | 249 | 千人 | 16,327 | 所 |
| 1992年 | 1月〜12月 | 55,360 | 億円 | 23,710 | 億円 | 251 | 千人 | 15,575 | 所 |
| 1993年 | 1月〜12月 | 52,550 | 億円 | 22,340 | 億円 | 241 | 千人 | 16,033 | 所 |
| 1994年 | 1月〜12月 | 50,970 | 億円 | 21,850 | 億円 | 235 | 千人 | 15,406 | 所 |
| 1995年 | 1月〜12月 | 49,810 | 億円 | 21,090 | 億円 | 228 | 千人 | 15,612 | 所 |
| 1996年 | 1月〜12月 | 49,990 | 億円 | 20,550 | 億円 | 217 | 千人 | 14,315 | 所 |
| 1997年 | 1月〜12月 | 51,180 | 億円 | 20,800 | 億円 | 212 | 千人 | 13,816 | 所 |
| 1998年 | 1月〜12月 | 50,480 | 億円 | 20,950 | 億円 | 217 | 千人 | 15,239 | 所 |
| 1999年 | 1月〜12月 | 47,860 | 億円 | 19,830 | 億円 | 199 | 千人 | 13,570 | 所 |
| 2000年 | 1月〜12月 | 46,870 | 億円 | 19,370 | 億円 | 195 | 千人 | 13,547 | 所 |
| 2001年 | 1月〜12月 | 45,820 | 億円 | 16,760 | 億円 | 186 | 千人 | 12,100 | 所 |
| 2002年注2 | 1月〜12月 | 46,560 | 億円 | 18,090 | 億円 | 179 | 千人 | 11,169 | 所 |
| 2003年 | 1月〜12月 | 41,670 | 億円 | 16,370 | 億円 | 173 | 千人 | 11,438 | 所 |
| 2004年 | 1月〜12月 | 38,599 | 億円 | 16,646 | 億円 | 166.4 | 千人 | 10,125 | 所 |
| 2005年 | 1月〜12月 | 43,167 | 億円 | 17,695 | 億円 | 171.9 | 千人 | 10,486 | 所 |
| 2006年 | 1月〜12月 | 45,013 | 億円 | 17,430 | 億円 | 167.9 | 千人 | 9,372 | 所 |
| 2007年 | 1月〜12月 | 45,456 | 億円 | 17,548 | 億円 | 168 | 千人 | 9,444 | 所 |
| 2008年注3 | 1月〜12月 | 47,024 | 億円 | 16,866 | 億円 | 180.2 | 千人 | 10,338 | 所 |
| 2009年 | 1月〜12月 | 38,103 | 億円 | 14,436 | 億円 | 164.4 | 千人 | 8,998 | 所 |
| 2010年 | 1月〜12月 | 36,073 | 億円 | 14,538 | 億円 | 156.5 | 千人 | 8,415 | 所 |
| 2011年 | 1月〜12月 | 37,258 | 億円 | 15,027 | 億円 | 159.5 | 千人 | 9,498 | 所 |
| 2012年 | 1月〜12月 | 37,526 | 億円 | 14,749 | 億円 | 153.5 | 千人 | 8,173 | 所 |
| 2013年 | 1月〜12月 | 37,227 | 億円 | 14,196 | 億円 | 149.5 | 千人 | 7,780 | 所 |
| 2014年 | 1月〜12月 | 39,332 | 億円 | 14,970 | 億円 | 148.3 | 千人 | 7,446 | 所 |
| 2015年 | 1月〜12月 | 40,656 | 億円 | 15,862 | 億円 | 157.7 | 千人 | 8,909 | 所 |
| 2016年 | 1月〜12月 | 38,436 | 億円 | 14,736 | 億円 | 151 | 千人 | 7,046 | 所 |
| 2017年 | 1月〜12月 | 41,556 | 億円 | 16,213 | 億円 | 152.9 | 千人 | 6,867 | 所 |
| 2018年 | 1月〜12月 | 42,018 | 億円 | 16,604 | 億円 | 153.1 | 千人 | 6,712 | 所 |
| 2019年 | 1月〜12月 | 45,209 | 億円 | 17,023 | 億円 | 150.4 | 千人 | 6,519 | 所 |
| 2020年 | 1月〜12月 | 42,762 | 億円 | 17,493 | 億円 | 153.2 | 千人 | 6,786 | 所 |
| 2021年※注4 | 1月〜12月 | 45,176 | 億円 | 18,935 | 億円 | 161.9 | 千人 | 10,470 | 所 |
| 2022年※ | 1月〜12月 | 47,126 | 億円 | 19,273 | 億円 | 163.4 | 千人 | 10,360 | 所 |
| 2023年※ | 1月〜12月 | 47,553 | 億円 | 19,772 | 億円 | 161 | 千人 | 10,301 | 所 |
| 2024年※ | 1月〜12月 | 46,718 | 億円 | 19,054 | 億円 | 158.3 | 千人 | 9,893 | 所 |
主な企業 直近の売上高(連結)と、そのうち日本の売上
- 任天堂 2.31兆円 日本 5,349億円(19%) 2026/3 期・7974
- バンダイナムコHD 1.35兆円 日本 7,799億円(57.8%) 2026/3 期・7832
- アシックス 8,109億円 日本 1,584億円(19.5%) 2025/12 期・7936
- ヤマハ 4,653億円 日本 1,118億円(24%) 2026/3 期・7951
- コクヨ 3,598億円 日本 3,158億円(87.7%) 2025/12 期・7984
- タカラトミー 2,704億円 日本 1,799億円(66.5%) 2026/3 期・7867
- ミズノ 2,590億円 日本 1,552億円(59.9%) 2026/3 期・8022
- ヨネックス 1,636億円 日本 419億円(25.6%) 2026/3 期・7906
日本の売上は、有価証券報告書の地域別の売上の「日本」(最新の期)。会社によって顧客の所在地で分けるものと、拠点の所在地で分けるもの(日本からの輸出を含む)がある。( )は地域の合計に占める割合。
注釈
- 市場規模=国内のその他の工場が 1 年間(1〜12 月)に出荷した製品の金額の合計。国の工業統計で「製造品出荷額等」と呼ぶ数字
- 輸出した分は入り、輸入品は入らない
- 事業所数・従業者数は、その年の 12 月末の数
- 令和 2 年(2020 年)までは従業者 4 人以上の事業所、令和 3 年(2021 年)からは全事業所(個人経営を除く。表の ※)の値
- 年は実績の暦年。平成 29 年(2017 年)以降の調査は、前年 1〜12 月の実績を集計している
- 注11985 年: 昭和 60 年から事業所の範囲が従業者 4 人以上にそろい、「飲料・たばこ・飼料」が食料品から分かれた
- 注22002 年: 産業分類の改訂により、平成 14 年以降は 13 年以前と接続しない(電気機械から情報通信機械・電子部品が分かれた)
- 注32008 年: 平成 20 年から時計などが加わった(産業分類の改定で精密機械から移った)。昭和 60 年〜平成 13 年は武器製造業を含む
- 注42021 年: 令和 3 年から経済構造実態調査(全事業所・個人経営を除く)。従業者 4 人以上の値は無く、令和 2 年で比べると製造業計で約 0.5% 大きい
出典
- 単位: 金額は億円、従業者数は千人にそろえた(原表は 1984 年以前が億円・人、1985 年以降が 10 億円・千人)
原表の注記 表 8-6。このページの数字に掛かるものだけ