楽器の市場規模の推移 | 1985〜2024年
市場規模がどう推移したか?
縮小期(1985〜2001年)鍵盤楽器とギターの国内生産が大きく減った。ピアノは1985年の28.7万台から2000年の13.6万台へ半減し、電子オルガンは23.6万台から3.2万台へ減った。電気ギターは1986年の51.6万本が山で、2001年には13.5万本となった。一方、管楽器は2000年に27.0万本と横ばいを保った。
再縮小期(2005〜2010年)横ばいだった管楽器も減少に転じた。管楽器は2005年の25.3万本から2010年の11.8万本へ、ピアノは11.8万台から4.1万台へ減った。
低位期(2010年〜)生産量は低い水準で推移している。2024年はピアノ2.7万台、管楽器10.1万本、ギター8.5万本で、管楽器は2021年の7.9万本を底に持ち直した。
上場企業はどう意思決定したか?
市場が縮小に転じた1980年代後半から1990年代、各社は組織の再編で対応した。ヤマハは1983年に事業部を細分化して社長直轄とし、1989年に天津雅馬哈電子楽器有限公司を設立した。1990年には楽器市場の成熟で2期連続減益となり、減量経営と有望事業の分社化を進めた。ローランドも2期連続減収減益に陥り、1996年に営業出身の社長へ経営を託し、1998年に開発と生産を分離するプロデューサー制へ転換した。
国内生産が再び減った2000年代以降、ヤマハは楽器以外の事業から撤退し、楽器・音楽・音響に経営資源を集中した。2006年にリゾート6施設のうち4施設を譲渡し、2010年に住宅設備子会社を譲渡し、2015年に半導体の製造を外部委託へ移行した。並行して2005年にSteinberg、2008年にベーゼンドルファー、2014年にLine 6を買収した。
低位期には、海外ブランドの買収と生産体制の見直しが続いた。ローランドは2014年にMBOで上場を廃止して構造改革を進め、2022年にドラムのDWを子会社化した。ヤマハは2023年にギター事業の拡大のためCordobaを買収し、2024年には国内製造子会社を吸収合併し、生産のマザー機能を日本へ戻した。
楽器 › ピアノ | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 287 | 千台 |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 284 | 千台 |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 276 | 千台 |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 282 | 千台 |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 269 | 千台 |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 265 | 千台 |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 231 | 千台 |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 213 | 千台 |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 177 | 千台 |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 173 | 千台 |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 168 | 千台 |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 142 | 千台 |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 156 | 千台 |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 147 | 千台 |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 135 | 千台 |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 136 | 千台 |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 118 | 千台 |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 108 | 千台 |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 116 | 千台 |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 115.4 | 千台 |
| 2005年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 117.9 | 千台 |
| 2006年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 128.9 | 千台 |
| 2007年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 127.4 | 千台 |
| 2008年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 134.7 | 千台 |
| 2009年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 93.4 | 千台 |
| 2010年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 41.5 | 千台 |
| 2011年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 37.6 | 千台 |
| 2012年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 37.4 | 千台 |
| 2013年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 34.2 | 千台 |
| 2014年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 35.5 | 千台 |
| 2015年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 34.4 | 千台 |
| 2016年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 36 | 千台 |
| 2017年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 34.6 | 千台 |
| 2018年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 34.2 | 千台 |
| 2019年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 36.2 | 千台 |
| 2020年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 32.1 | 千台 |
| 2021年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 40 | 千台 |
| 2022年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 38.6 | 千台 |
| 2023年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 37.8 | 千台 |
| 2024年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 27.3 | 千台 |
主な企業
調査中
楽器 › 管楽器 | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 227 | 千本 |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 267 | 千本 |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 250 | 千本 |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 267 | 千本 |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 293 | 千本 |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 267 | 千本 |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 240 | 千本 |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 247 | 千本 |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 249 | 千本 |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 259 | 千本 |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 236 | 千本 |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 276 | 千本 |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 259 | 千本 |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 273 | 千本 |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 266 | 千本 |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 270 | 千本 |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 253 | 千本 |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 255 | 千本 |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 253 | 千本 |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 250.3 | 千本 |
| 2005年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 253.2 | 千本 |
| 2006年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 264.9 | 千本 |
| 2007年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 267.1 | 千本 |
| 2008年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 233 | 千本 |
| 2009年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 209.3 | 千本 |
| 2010年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 118.5 | 千本 |
| 2011年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 135 | 千本 |
| 2012年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 134.8 | 千本 |
| 2013年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 120.5 | 千本 |
| 2014年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 118.2 | 千本 |
| 2015年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 124.5 | 千本 |
| 2016年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 126.5 | 千本 |
| 2017年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 121.8 | 千本 |
| 2018年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 116.7 | 千本 |
| 2019年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 116.6 | 千本 |
| 2020年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 79.6 | 千本 |
| 2021年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 79.4 | 千本 |
| 2022年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 85.5 | 千本 |
| 2023年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 94.5 | 千本 |
| 2024年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 101.3 | 千本 |
主な企業
調査中
楽器 › 電子オルガン | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 236 | 千台 |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 193 | 千台 |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 204 | 千台 |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 175 | 千台 |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 160 | 千台 |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 135 | 千台 |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 131 | 千台 |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 99 | 千台 |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 63 | 千台 |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 51 | 千台 |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 47 | 千台 |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 52 | 千台 |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 45 | 千台 |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 39 | 千台 |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 37 | 千台 |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 32 | 千台 |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 26 | 千台 |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 28 | 千台 |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 21 | 千台 |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 33.5 | 千台 |
| 2005年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 24.7 | 千台 |
| 2006年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 15.3 | 千台 |
| 2007年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 16 | 千台 |
| 2008年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 16.3 | 千台 |
| 2009年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 14.3 | 千台 |
| 2010年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 14.8 | 千台 |
主な企業
調査中
楽器 › ギター | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 256 | 千本 |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 192 | 千本 |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 189 | 千本 |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 195 | 千本 |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 192 | 千本 |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 236 | 千本 |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 207 | 千本 |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 262 | 千本 |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 53 | 千本 |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 45 | 千本 |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 43 | 千本 |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 39 | 千本 |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 38 | 千本 |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 40 | 千本 |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 36 | 千本 |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 38 | 千本 |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 32 | 千本 |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 152 | 千本 |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 179 | 千本 |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 162.6 | 千本 |
| 2005年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 181.1 | 千本 |
| 2006年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 203.2 | 千本 |
| 2007年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 225.9 | 千本 |
| 2008年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 200.3 | 千本 |
| 2009年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 126.1 | 千本 |
| 2010年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 118.3 | 千本 |
| 2011年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 128.6 | 千本 |
| 2012年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 96.4 | 千本 |
| 2013年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 73.6 | 千本 |
| 2014年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 65.1 | 千本 |
| 2015年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 68.2 | 千本 |
| 2016年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 69.9 | 千本 |
| 2017年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 72.3 | 千本 |
| 2018年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 74 | 千本 |
| 2019年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 73 | 千本 |
| 2020年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 72.7 | 千本 |
| 2021年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 82.4 | 千本 |
| 2022年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 84.1 | 千本 |
| 2023年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 90.3 | 千本 |
| 2024年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 85.5 | 千本 |
主な企業
調査中
楽器 › 電気ギター | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 465 | 千本 |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 516 | 千本 |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 401 | 千本 |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 399 | 千本 |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 398 | 千本 |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 436 | 千本 |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 390 | 千本 |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 350 | 千本 |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 388 | 千本 |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 309 | 千本 |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 280 | 千本 |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 257 | 千本 |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 238 | 千本 |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 246 | 千本 |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 211 | 千本 |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 170 | 千本 |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 135 | 千本 |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | n/a | 千本 |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | n/a | 千本 |
主な企業
調査中
注釈
- 注12004 年から経済産業省「生産動態統計」に切り替え(2003 年までは総務省統計局「日本の長期統計系列」表 08-09-n)。定義・範囲の違いで前後が段差になることがある
- 楽器 › ピアノ: ピアノ計(竪型+平型)。2011年から調査票で竪型・平型を区分せず「ピアノ」1本
- 楽器 › 管楽器: 管楽器
- 楽器 › 電子オルガン: 電子オルガン。2011年から「電子ピアノ・電子オルガン」に統合され単独の値が無い(2011年以降は外れ)
- 楽器 › ギター: 生産動態は「ギター・電気ギター」の合計(長期統計も2002年以降はこの合計で、2003年は一致)
出典
| 期間 | 統計 | 表・資料 |
|---|---|---|
| 1985〜2003 年 | 総務省統計局「日本の長期統計系列」 | 表 08-09-n「主要品目の生産量及び生産額 - 日用品生産量(昭和60年~平成15年)」 |
| 2004〜2024 年 | 経済産業省「生産動態統計」 | 年報・時系列表(品目ごとの対応は注釈) |
| 考察 | 経済産業省「生産動態統計」(このページの数字)、各社の経営判断の各ページと有価証券報告書の沿革 |