板紙の市場規模の推移 | 1985〜2024年
市場規模がどう推移したか?
成長期(1985〜2000年)段ボール原紙が板紙の拡大を牽引した。板紙の生産量は1985年の867.9万トンから2000年の1,279.1万トンへ増え、段ボール原紙は582.9万トンから967.6万トンへ1.7倍になった。
縮小期(2000〜2010年)生産量は減少に転じ、2010年は1,097.7万トンと山から約14%減った。白板紙は1997年の195.5万トンを山に、2010年は151.7万トンへ減った。
回復期(2010年〜)段ボール原紙が戻り、板紙は1,150万トン前後で推移した。段ボール原紙は2022年に1,020.1万トンと最高を更新し、2024年は946.8万トンだった。一方で白板紙は2020年の126.2万トンが底、建材原紙は2024年に16.8万トンと最低になり、内訳は段ボール原紙への偏りを強めた。
上場企業はどう意思決定したか?
段ボールの事業は、市場の創出と垂直統合から始まった。レンゴーは1909年に国産の段ボールを試作・命名して紙器事業を立ち上げ、1920年に同業の統合と原紙設備の取り込みで原紙から製品までの垂直統合へ組み替えた。成長期には1985年に千葉工場、1993年に三田工場を新設し、1991年に福井化学工業、1999年にセッツを合併した。
生産が山を越える前後に、製紙大手は板紙を取り込む再編に動いた。王子製紙は1996年に板紙最大手の本州製紙と合併して規模と品種を集約し、2001年に「王子板紙」を設立した。日本製紙は2001年に大昭和製紙と共同で日本ユニパックホールディングを設立し、2012年に日本大昭和板紙・日本紙パックを吸収合併した。
回復期には工場の新設と周辺事業への展開が続く一方、競争の規律も問われた。レンゴーは2010年に福島矢吹工場(115億円)、2024年に愛媛東温工場(140億円)を新設し、2016年にトライウォールを買収して重包装事業を海外へ広げた。大王製紙は1979年に、市況と輸入に晒される段ボール原紙などとは別に家庭紙へ参入していたが、2014年に子会社の大王パッケージが段ボールシート・ケースの取引で排除措置命令と課徴金納付命令を受け入れ、2015年に段ボール事業の子会社を合併で集約した。
板紙 | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,679 | 千トン |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,790 | 千トン |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,730 | 千トン |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 10,281 | 千トン |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,083 | 千トン |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,657 | 千トン |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,020 | 千トン |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,718 | 千トン |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,559 | 千トン |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,916 | 千トン |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,193 | 千トン |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,245 | 千トン |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,747 | 千トン |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,031 | 千トン |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,238 | 千トン |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,791 | 千トン |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,332 | 千トン |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,158 | 千トン |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,061 | 千トン |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,103.4 | 千トン |
| 2005年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,051.3 | 千トン |
| 2006年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,041.9 | 千トン |
| 2007年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,073.5 | 千トン |
| 2008年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,799.7 | 千トン |
| 2009年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 10,436 | 千トン |
| 2010年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 10,976.6 | 千トン |
| 2011年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,163.3 | 千トン |
| 2012年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 10,889.7 | 千トン |
| 2013年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,059.2 | 千トン |
| 2014年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,360.1 | 千トン |
| 2015年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,398.3 | 千トン |
| 2016年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,569.3 | 千トン |
| 2017年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,931.4 | 千トン |
| 2018年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,047.9 | 千トン |
| 2019年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,899.1 | 千トン |
| 2020年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,656.8 | 千トン |
| 2021年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,258 | 千トン |
| 2022年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 12,387.6 | 千トン |
| 2023年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,569 | 千トン |
| 2024年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 11,520.4 | 千トン |
主な企業
調査中
板紙 › 段ボール原紙 | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 5,829 | 千トン |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 5,966 | 千トン |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 6,729 | 千トン |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 7,103 | 千トン |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 7,864 | 千トン |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,275 | 千トン |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,268 | 千トン |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,426 | 千トン |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,394 | 千トン |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,748 | 千トン |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,019 | 千トン |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,048 | 千トン |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,425 | 千トン |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,961 | 千トン |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,180 | 千トン |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,676 | 千トン |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,419 | 千トン |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,300.8 | 千トン |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,207 | 千トン |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,289.8 | 千トン |
| 2005年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,310.7 | 千トン |
| 2006年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,322.4 | 千トン |
| 2007年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,422.9 | 千トン |
| 2008年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,219 | 千トン |
| 2009年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,212.3 | 千トン |
| 2010年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,647.5 | 千トン |
| 2011年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,811.1 | 千トン |
| 2012年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,637.4 | 千トン |
| 2013年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 8,805.4 | 千トン |
| 2014年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,095.7 | 千トン |
| 2015年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,186.6 | 千トン |
| 2016年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,363.5 | 千トン |
| 2017年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,681.6 | 千トン |
| 2018年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,765 | 千トン |
| 2019年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,658.2 | 千トン |
| 2020年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,700.5 | 千トン |
| 2021年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 10,131.5 | 千トン |
| 2022年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 10,200.8 | 千トン |
| 2023年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,511 | 千トン |
| 2024年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 9,468 | 千トン |
主な企業
調査中
正式名: 板紙 › 段ボール原紙(内数)
板紙 › 白板紙 | 国内市場規模・生産量
| 年 | 月 | 生産額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,450 | 千トン |
| 1986年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,447 | 千トン |
| 1987年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,499 | 千トン |
| 1988年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,602 | 千トン |
| 1989年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,702 | 千トン |
| 1990年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,883 | 千トン |
| 1991年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,922 | 千トン |
| 1992年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,864 | 千トン |
| 1993年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,826 | 千トン |
| 1994年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,852 | 千トン |
| 1995年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,841 | 千トン |
| 1996年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,861 | 千トン |
| 1997年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,955 | 千トン |
| 1998年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,832 | 千トン |
| 1999年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,843 | 千トン |
| 2000年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,851 | 千トン |
| 2001年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,739 | 千トン |
| 2002年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,776 | 千トン |
| 2003年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,765 | 千トン |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,716.8 | 千トン |
| 2005年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,681.8 | 千トン |
| 2006年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,662.6 | 千トン |
| 2007年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,606 | 千トン |
| 2008年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,634.9 | 千トン |
| 2009年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,490 | 千トン |
| 2010年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,517.4 | 千トン |
| 2011年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,542.2 | 千トン |
| 2012年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,470.3 | 千トン |
| 2013年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,449.2 | 千トン |
| 2014年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,444.8 | 千トン |
| 2015年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,424 | 千トン |
| 2016年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,435.4 | 千トン |
| 2017年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,455.1 | 千トン |
| 2018年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,474.1 | 千トン |
| 2019年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,461 | 千トン |
| 2020年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,261.7 | 千トン |
| 2021年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,375.7 | 千トン |
| 2022年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,435.7 | 千トン |
| 2023年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,375.4 | 千トン |
| 2024年 | 1月〜12月 | n/a | n/a | 1,372.2 | 千トン |
主な企業
調査中
正式名: 板紙 › 白板紙(内数)
板紙 › 建材原紙 | 国内市場規模・販売額・生産量
| 年 | 月 | 販売額 | 単位 | 生産量 | 単位 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1985年 | 1月〜12月 | 6,760 | 億円 | 245 | 千トン |
| 1986年 | 1月〜12月 | 6,300 | 億円 | 265 | 千トン |
| 1987年 | 1月〜12月 | 6,600 | 億円 | 284 | 千トン |
| 1988年 | 1月〜12月 | 6,830 | 億円 | 325 | 千トン |
| 1989年 | 1月〜12月 | 7,160 | 億円 | 327 | 千トン |
| 1990年 | 1月〜12月 | 7,630 | 億円 | 348 | 千トン |
| 1991年 | 1月〜12月 | 7,890 | 億円 | 346 | 千トン |
| 1992年 | 1月〜12月 | 7,490 | 億円 | 331 | 千トン |
| 1993年 | 1月〜12月 | 7,040 | 億円 | 329 | 千トン |
| 1994年 | 1月〜12月 | 6,730 | 億円 | 339 | 千トン |
| 1995年 | 1月〜12月 | 7,080 | 億円 | 337 | 千トン |
| 1996年 | 1月〜12月 | 7,010 | 億円 | 353 | 千トン |
| 1997年 | 1月〜12月 | 6,970 | 億円 | 353 | 千トン |
| 1998年 | 1月〜12月 | 6,250 | 億円 | 295 | 千トン |
| 1999年 | 1月〜12月 | 6,420 | 億円 | 282 | 千トン |
| 2000年 | 1月〜12月 | 6,730 | 億円 | 294 | 千トン |
| 2001年 | 1月〜12月 | 6,190 | 億円 | 258 | 千トン |
| 2002年 | 1月〜12月 | 6,130 | 億円 | 227 | 千トン |
| 2003年 | 1月〜12月 | 6,160 | 億円 | 227 | 千トン |
| 2004年注1 | 1月〜12月 | 6,437.7 | 億円 | 234.9 | 千トン |
| 2005年 | 1月〜12月 | 6,365.2 | 億円 | 227 | 千トン |
| 2006年 | 1月〜12月 | 6,568.3 | 億円 | 233 | 千トン |
| 2007年 | 1月〜12月 | 6,850.2 | 億円 | 226.9 | 千トン |
| 2008年 | 1月〜12月 | 7,330.1 | 億円 | 213.1 | 千トン |
| 2009年 | 1月〜12月 | 6,804.1 | 億円 | 180.1 | 千トン |
| 2010年 | 1月〜12月 | 6,919 | 億円 | 188 | 千トン |
| 2011年 | 1月〜12月 | 6,986.2 | 億円 | 202.1 | 千トン |
| 2012年 | 1月〜12月 | 7,038.8 | 億円 | 206.4 | 千トン |
| 2013年 | 1月〜12月 | 6,826.1 | 億円 | 213.6 | 千トン |
| 2014年 | 1月〜12月 | 6,989.6 | 億円 | 214.2 | 千トン |
| 2015年 | 1月〜12月 | 7,039.9 | 億円 | 202.6 | 千トン |
| 2016年 | 1月〜12月 | 7,048.7 | 億円 | 198.4 | 千トン |
| 2017年 | 1月〜12月 | 7,372.2 | 億円 | 205.6 | 千トン |
| 2018年 | 1月〜12月 | 8,067.9 | 億円 | 205.2 | 千トン |
| 2019年 | 1月〜12月 | 8,293.1 | 億円 | 204.9 | 千トン |
| 2020年 | 1月〜12月 | 7,912.7 | 億円 | 185.3 | 千トン |
| 2021年 | 1月〜12月 | 8,345.1 | 億円 | 183.8 | 千トン |
| 2022年 | 1月〜12月 | 9,356.8 | 億円 | 180.1 | 千トン |
| 2023年 | 1月〜12月 | 9,786.8 | 億円 | 177.6 | 千トン |
| 2024年 | 1月〜12月 | 9,618.6 | 億円 | 168.2 | 千トン |
主な企業
調査中
正式名: 板紙 › 建材原紙(内数)
注釈
- 注12004 年から経済産業省「生産動態統計」に切り替え(2003 年までは総務省統計局「日本の長期統計系列」表 08-09-l)。定義・範囲の違いで前後が段差になることがある
- 板紙: 板紙10品目の和
- 板紙 › 段ボール原紙: ライナー3品目+中芯原紙
- 板紙 › 白板紙: マニラボール+白ボール
- 板紙 › 建材原紙: 長期統計では建材原紙の行に載るが値は板紙計の販売額に当たるため板紙計を当てた
- 板紙 › 建材原紙: 長期統計では建材原紙の行に載るが値は板紙計の販売額に当たるため板紙計を当てた; 板紙10品目の和
出典
| 期間 | 統計 | 表・資料 |
|---|---|---|
| 1985〜2003 年 | 総務省統計局「日本の長期統計系列」 | 表 08-09-l「主要品目の生産量及び生産額 - パルプ及び紙の生産量及び販売額(昭和60年~平成15年)」 |
| 2004〜2024 年 | 経済産業省「生産動態統計」 | 年報・時系列表(品目ごとの対応は注釈) |
| 考察 | 経済産業省「生産動態統計」(このページの数字)、各社の経営判断の各ページと有価証券報告書の沿革 |